Herkese merhabalar :) Bugünkü yazımda sizlere bana göre yüzyılın en önemli buluşu olan, onun sayesinde bilim insanlarının genetik modifikasyonu daha kolay, daha hızlı ve daha ucuz bir şekilde yaptığı yöntemden bahsedeceğim. Yöntemin ismi CRISPR-cas sistemi. Kaşifleri bu sene Nobel ödülüne aday gösterildi ve maalesef-maalesef diyorum çünkü ben gerçekten onların kazanmasını istiyordum ama karar jürinin tabii ki- tahminler yanlış çıktı ve Nobel ödülü otofaji hakkında çalışmalar yapan bir bilim insanına verildi. (Onun hakkında da daha önceden bir yazı yazmıştım linki yazının sonuna koyuyor olacağım okumak isteyenler için)
CRISPR-cas sistemi nedir ne işe yarar?
CRISPR-cas sistemi DNA'nın özel bölgelerini tanıyarak onu kesiyor ve o bölgede değişimler yapılmasına olanak tanıyor. Böylece Crıspr-cas sistemi kullanılarak bakterilerin, bitkilerin, hayvanların genleri bilim insanları tarafından istenilen doğrultuda değiştirilebiliyor.
CRISPR-cas sistemi nasıl keşfedildi?
Bu sistemin keşfedilme yolu diğerlerinden çok da farklı değil aslında. CRISPR-cas sistemi keşfedilmeden önce genetik modifikasyon yapmak için kullanılan enzimler (restriksiyon endonükleaz gibi) ve CRISPR-cas sisteminde kullanılan enzimler ve mekanizmalar bilim insanları tarafından icat edilmemiştir. Bu sistemler hali hazırda bakterilerde varken bilim insanları tarafından keşfedilmiş ve genetik modifikasyon yapmak üzere kullanılmaya başlanmıştır.
Bakterilerde CRISPR-cas sistemine oldukça benzeyen bir sistem vardır. Bakteriler bu sistemi kullanarak, virüs tarafından enfekte edildiklerinde virüs DNA'sından bir parçayı kendi DNA'larına entegre ederler. Bunun sonucunda da aynı virüs tarafından tekrar enfekte edildiklerinde çok daha hızlı ve etkili bir cevap verirler.
CRISPR-cas sistemi nasıl çalışır?
Bu sistemde en önemli şey DNA'nın doğru yerden kesilmesidir.( Çünkü yanlış yerden kesilme hem bilim insanlarının amaçlarına ulaşmasını engeller hem de genomda ekstra bir mutasyona sebep olur) DNA'da kesimin doğru yerde olmasını guide RNA dediğimiz kesilecek olan DNA bölgesiyle eşleşebilen RNA parçası sağlar.
Guide RNA kesilecek bölgeyi tanıyıp onunla eşleşme yaptığında, cas enzimi DNA'nın 2 zincirini birden keser. Bu kesim sonucunda da o bölgede istenilen değişimler yapılabilir.
Bu yazıda sizlere elimden geldiğince moleküler biyoloji ve genetik alanında çığır açıcı bir buluş olan CRISPR yönteminden bahsettim. Umarım hoşunuza gitmiş ve faydalı olmuştur. CRISPR yöntemiyle ve kullanım alanlarıyla ilgili yorumlarınızı bekliyorum. Hepinize mutlu, huzurlu ve sağlıklı günler,Merve.
Dipnot:Giriş paragrafında bahsettiğim yazının linki: http://bilgekoala.blogspot.com.tr/2016/10/2016-nobel-odulleri.html
Bakterilerde CRISPR-cas sistemine oldukça benzeyen bir sistem vardır. Bakteriler bu sistemi kullanarak, virüs tarafından enfekte edildiklerinde virüs DNA'sından bir parçayı kendi DNA'larına entegre ederler. Bunun sonucunda da aynı virüs tarafından tekrar enfekte edildiklerinde çok daha hızlı ve etkili bir cevap verirler.
CRISPR-cas sistemi nasıl çalışır?
Bu sistemde en önemli şey DNA'nın doğru yerden kesilmesidir.( Çünkü yanlış yerden kesilme hem bilim insanlarının amaçlarına ulaşmasını engeller hem de genomda ekstra bir mutasyona sebep olur) DNA'da kesimin doğru yerde olmasını guide RNA dediğimiz kesilecek olan DNA bölgesiyle eşleşebilen RNA parçası sağlar.
Guide RNA kesilecek bölgeyi tanıyıp onunla eşleşme yaptığında, cas enzimi DNA'nın 2 zincirini birden keser. Bu kesim sonucunda da o bölgede istenilen değişimler yapılabilir.
Bu yazıda sizlere elimden geldiğince moleküler biyoloji ve genetik alanında çığır açıcı bir buluş olan CRISPR yönteminden bahsettim. Umarım hoşunuza gitmiş ve faydalı olmuştur. CRISPR yöntemiyle ve kullanım alanlarıyla ilgili yorumlarınızı bekliyorum. Hepinize mutlu, huzurlu ve sağlıklı günler,Merve.
Dipnot:Giriş paragrafında bahsettiğim yazının linki: http://bilgekoala.blogspot.com.tr/2016/10/2016-nobel-odulleri.html
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder